New York LaGuardia Havalimanı’ndaki ölümcül pist kazası, iki hava trafik kontrolörünün vardiyalarını erken bırakmasıyla yeniden gündemde. FAA, planlanan vardiya bitiminden yaklaşık bir saat önce görev yerlerinden ayrılan iki kontrolör için işten çıkarma süreci başlattı.
Kurum, erken ayrılmaları çalışma süresi kayıtlarının ihlali kapsamında ele alıyor. National Air Traffic Controllers Association ise konuyu FAA yönetimiyle görüşüyor.
CRJ-900 İniş Sırasında ARFF Aracıyla Çarpıştı
Kaza, 22 Mart 2026 gecesi yerel saatle 23.45’ten kısa süre sonra meydana geldi. Montreal’den gelen Air Canada Express 8646 sefer sayılı uçuş, Runway 4’e iniş yapıyordu.
Jazz Aviation tarafından işletilen Bombardier CRJ-900, pist üzerindeki Port Authority Aircraft Rescue and Fire Fighting aracına çarptı. Kazada iki pilot hayatını kaybetti. Çok sayıda yolcu ve kabin ekibi üyesi de yaralandı.
Son Saniyelerde Verilen Pist Geçiş İzni
NTSB’nin preliminary report bulguları, çarpışmadan önceki kritik iletişim trafiğini ortaya koydu. ARFF aracı, kazadan yaklaşık 25 saniye önce pisti geçmek için izin istedi.
Hava trafik kontrolörü, uçağın piste temasından yaklaşık 12 saniye önce araca geçiş izni verdi. Ardından kontrolör, “Dur, Truck 1, dur” çağrısını yaptı. Buna rağmen araç piste ilerledi ve inişteki CRJ-900 ile çarpıştı.
ASDE-X Sistemindeki Kritik Sınırlama
İncelemenin önemli başlıklarından birini havalimanının surface surveillance altyapısı oluşturuyor. Kazaya karışan ARFF aracında transponder bulunmuyordu.
Bu nedenle ASDE-X sistemi aracı standart biçimde takip edemedi. Beklenen conflict alert de üretilemedi. İncelemelerde, acil durum araçlarının yalnızca bir bölümünün sistem tarafından algılandığı belirlendi.
ASDE-X, pist ve taksi yollarındaki uçaklarla donanımlı araçların hareketlerini izler. Sistem, olası pist çatışmalarında kontrolörlere görsel ve sesli uyarılar sağlar. Bununla birlikte sistemin etkinliği, araçların uygun takip ekipmanına sahip olmasına bağlıdır.
Erken Ayrılmalar İle Kaza Arasında Bağ Kurulmadı
NTSB’nin preliminary report belgesi, iki kontrolörün erken ayrılmasıyla kazanın nedeni arasında doğrudan bağ kurmuyor. Çarpışma sırasında kulede iki kontrolör görev yapıyordu. Bu sayı, söz konusu vardiyanın normal personel düzeniyle uyumluydu.
Öte yandan kontrolörlerden biri, başka bir uçağa ilişkin acil durum nedeniyle yoğun bir ATC trafiğini yönetiyordu. Soruşturma; human factors, ATC iş yükü, haberleşme kayıtları, runway safety teknolojileri ve havalimanı prosedürlerine odaklanıyor.
