Airbus’un “Safety First” dergisinin Mayıs 2026 sayısı, kokpit camlarının iç yüzeyine takılan sertifikalı olmayan ekipmanların uçak güvenliğine ve cam bütünlüğüne yönelik risklerini gerçek bir olay incelemesi ve teknik analizle kapsamlı biçimde ele almaktadır.
Olay İncelemesi
Bir A320 uçağı seyir uçuşu sırasındayken ECAM sisteminde ANTİ-ICE R WINDOW uyarısı devreye girdi. Ekibin daha önce sağ sürgülü kokpit camına internet üzerinden satın aldığı bir güneşlik yapıştırdığı anlaşıldı. Kısa süre içinde cam aşırı ısınmaya ve deforme olmaya başladı. Mürettebat QRH prosedürlerini uyguladı, ilgili devre kesiciyi çekti ve diverting kararı aldı. Final yaklaşmasında 1.000 ft geçilirken sağ camda bir çatlama sesi duyuldu. Uçak, diverting yapılan havalimanına güvenli şekilde indi. Uçuş sonrası yapılan incelemede camda ciddi hasar tespit edildi; üzerindeki güneşlikte de ısıya bağlı hasar görüldü.
Teknik Analiz
Üretici firma tarafından gerçekleştirilen inceleme, iki temel katkı faktörü ortaya koydu. Birincisi, aktif sıcaklık sensörünün bitişiğindeki ısıtma filminin arızalanması ve bunun camın sıcaklık regülasyonunu bozmasıydı. İkincisi ise güneşliğin termal bariyer etkisi yaratarak kabin havasının camı doğal yollarla soğutmasını engellemesiydi. Bu iki faktörün birleşimi, iç tabakanın akrilik malzemenin camsı geçiş sıcaklığının üzerine çıkmasına yol açtı ve “shrink-back” (geri çekilme) etkisiyle ağır hasar oluştu. Dış tabakanın sağlamlığını koruduğu ve camın “fail-safe” özelliğini sürdürdüğü belirlendi.
Sertifikalı Olmayan Ekipmanların Genel Riskleri
Güneşlikler dışında vantuz aparatları da termal bariyer işlevi görebilir ve camda yerel aşırı ısınmaya neden olabilir. Cam yapılı pencerelerde büzülme riski olmasa da aşırı ısı, ara tabakanın kabarmasına, ısıtma sisteminin zarar görmesine ve görüş kalitesinin azalmasına yol açabilir. Vantuz bazlı aparatlar, titreşim koşullarında tutunma güçlerini yitirebilir; düşen ekipman kritik uçuş fazlarında kokpit kontrollerini engelleyebilir. Bunlara ek olarak sertifikalı olmayan ekipmanlar; oksijen maskesi kullanımını, perde işletimini, acil durum ekipmanlarına erişimi ve acil tahliye sırasında sürgülü camın açılmasını olumsuz etkileyebilir.
Operasyonel Tavsiyeler
Airbus, uçuş ekiplerinin kokpit camlarının iç yüzeyine herhangi bir ekipman takmamasını tavsiye etmektedir. Kokpit camları, hem cam hem de akrilik versiyonlarıyla en tehlikeli UV radyasyonuna (UVB ve UVC) karşı zaten koruma sağlamaktadır; bu nedenle ek UV koruma ekipmanı kullanımına gerek yoktur. Aydınlık koşullarında kokpite giren ışığı azaltmak için uçuş ekipleri, kokpitte standart olarak bulunan güneş vizörleri ve panjurlu perdeleri kullanmalıdır. Mevcut sistemlerin yetersiz kaldığı durumlarda, uçuş enstrümanlarının görünürlüğünü etkilemeyecek uygun güneş gözlükleri tercih edilebilir.
Onaylı Çözümler
Airbus, A320 ailesi, A330, A340, A350 ve A380 uçakları için EASA ve FAA onaylı tablet tutucular geliştirmiştir. Bu tutucular cam çerçevesine monte edilmekte, normal ve acil operasyonlarla tam uyumlu olacak şekilde tasarlanmakta ve yeni üretim uçaklara opsiyonel olarak ya da mevcut uçaklara retrofit şeklinde uygulanabilmektedir. Piyasada STC (Supplemental Type Certificate) onaylı alternatif çözümler de mevcuttur.
