Türk Havacılık ve Uzay Sanayii tarafından geliştirilen T625 GÖKBEY, sivil sertifikasyon sürecini tamamladı. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, helikoptere CS-29 Büyük Helikopter Tip Sertifikası verdi. Böylece GÖKBEY, Türkiye’de bir döner kanatlı hava aracı için tip sertifikası alan ilk yerli platform oldu.
Sertifika, düzenlenen törende Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu tarafından Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün’e teslim edildi. Tip sertifikası, helikopter tasarımının ilgili uçuşa elverişlilik standartlarını karşıladığını gösteriyor. Bununla birlikte her helikopterin hizmete girişinde üretim ve uçuşa elverişlilik kontrolleri ayrıca yürütülüyor.
Sertifikasyon Süreci 10 Yıla Yakın Sürdü
TUSAŞ, T625 GÖKBEY için tip sertifikası başvurusunu 23 Mart 2016’da yaptı. Proje, SHGM’nin gözetim ve denetimi altında ilerledi. Süreç boyunca 600’ün üzerinde teknik toplantı gerçekleştirildi. Ayrıca 186 test uygulandı ve yaklaşık 18 bin uçuş test noktası tamamlandı.
Sertifikasyon kapsamında 800’ün üzerinde uyum dokümanı incelendi ve onaylandı. Bu çalışmalar; hava aracı tasarımı, sistem güvenliği, performans ve uçuş karakteristikleri gibi farklı alanları kapsadı.
Bakan Uraloğlu, törende yaptığı açıklamada, “T625 GÖKBEY Genel Maksat Helikopteri için önemli bir eşiği daha geride bıraktık. Bu belge, yerli ve millî havacılık kabiliyetlerimizin ulaştığı seviyenin güçlü bir göstergesidir” dedi.
Süreç Dijital Sertifikasyon Sistemiyle Yönetildi
GÖKBEY’in sertifikasyon faaliyetleri, SHGM tarafından geliştirilen KDM-ERP Sertifikasyon Modülü üzerinden yürütüldü. Uyum dokümanları, test sonuçları ve teknik değerlendirmeler bu sistemde toplandı. Böylece otorite kararları ve teknik kanıtlar dijital ortamda izlenebilir hale getirildi.
SHGM ayrıca devlet üniversitelerinde görev yapan sekiz akademisyeni sürece dahil etti. Akademisyenler, Hava Aracı Sertifikasyonu Uzman Desteği Sağlanması Genelgesi kapsamında projeye teknik destek verdi.
Sivil Havacılık Genel Müdürü Kemal Yüksek, “GÖKBEY, yalnızca bir hava aracı sertifikasyonu değil, aynı zamanda Türkiye’nin uçtan uca dijital sertifikasyon kabiliyeti kazandığı ilk proje olmuştur” ifadelerini kullandı.
CS-29 sertifikasyonu, büyük helikopterler için yapısal dayanım, uçuş performansı ve sistem emniyeti gibi kapsamlı gereklilikler içeriyor. Bu nedenle sertifika, GÖKBEY’in gelecekteki sivil görevleri ve yurt dışı pazarlara yönelik çalışmaları açısından önemli bir teknik referans oluşturuyor.
İlk Sivil Kullanıcı Sağlık Bakanlığı Olacak
GÖKBEY’in ilk sivil kullanıcısının Sağlık Bakanlığı olması planlanıyor. İlk aşamada üç helikopterin ambulans görevleri için tedarik edilmesi hedefleniyor. İlk helikopterin 2026 yılı sonunda bakanlık envanterine alınması öngörülüyor.
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonundaki açıklamasında, “2026 yıl sonu itibarıyla yerli ve millî GÖKBEY helikopter ambulanslarımız da görev başında olacak” demişti.
Sağlık Bakanlığının mevcut hava ambulans filosunda 13 helikopter bulunuyor. Helikopterler, Türkiye’nin farklı bölgelerinde günün her saati hizmet veriyor. Söz konusu filonun işletmesini 2022’den bu yana TUSAŞ yürütüyor.
Sivil tip sertifikası, ambulans helikopteri dahil farklı görev konfigürasyonlarının geliştirilmesine zemin hazırlıyor. Ancak bu konfigürasyonlara yönelik kabin düzenlemeleri ve görev sistemleri de ilgili onay süreçlerinden geçirilecek.
Seri Üretim Ve Motor Entegrasyonu Gündemde
Çift motorlu GÖKBEY, altı ton azami kalkış ağırlığı sınıfında yer alıyor. Helikopter; ambulans, arama kurtarma, personel taşıma ve genel maksat görevlerine göre yapılandırılabiliyor.
Platformun ilk kullanıcısı Jandarma Genel Komutanlığı oldu. İlk üç helikopterin teslim edilmesinin ardından 20 helikopterlik seri üretim süreci başladı. Teslimat faaliyetleri halen devam ediyor.
Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, “Sivil tip sertifikasıyla birlikte başta sağlık alanı olmak üzere farklı sivil kullanım alanlarının önü açılmıştır. Yerli motorumuz TS1400 entegrasyonu ile kabiliyetlerin daha da ileri taşınması hedeflenmektedir” dedi.
TS1400 entegrasyonu, GÖKBEY programının sonraki önemli aşamalarından birini oluşturuyor. Öte yandan sertifikasyon sürecinde kazanılan deneyimin, Türkiye’de geliştirilecek yeni döner kanatlı platformlara aktarılması bekleniyor.
